© 2026 فیترادو | FitRado — تمامی حقوق محفوظ است.
ساختهشده برای مربیان فیتنس ایرانی
مطالعهای که توسط دکتر محمد نشروالدین بن نهارالدین، استادیار دانشکده علوم ورزشی و حرکتی دانشگاه مالایا، انجام شده است، نشان میدهد قرار گرفتن مردان جوان و ورزشکار در معرض بوی شکلات، نهتنها حجم کل تمرینات مقاومتی را افزایش میدهد، بلکه بدون ایجاد حس خستگی بیشتر، عملکرد آنها را بهبود میبخشد. در این پژوهش، ۲۳ مرد سالم در اوایل و اواسط دهه ۲۰ زندگی که بهطور متوسط تمرین میکردند، تحت یک پروتکل آزمایشی قرار گرفتند و پیش از شروع فعالیت، حداقل ۱۰ ساعت ناشتا بودند.
مشارکتکنندگان به سه گروه تقسیم شدند که هر گروه یکی از سه شرایط زیر را دریافت میکرد: بوی شکلات تلخ ۹۰ درصدی، بوی شکلات شیرین ۶۰ درصدی، یا آب بهعنوان گروه کنترل. پژوهشگران قبل از تمرین، احساس گرسنگی، سیری، تمایل و قصد خوردن شرکتکنندگان را سنجیدند و در حین انجام حرکت اکستنشن پا (باز کردن زانو در برابر مقاومت)، هر ۳۰ ثانیه پس از قرار گرفتن در معرض هر بو، این شاخصهای اشتها را مجدداً اندازهگیری کردند. یافتهها نشان داد که بوی شکلات تلخ در مقایسه با آب و شکلات شیرین، گرسنگی را بهطور معناداری کاهش داد و حس سیری را افزایش داد. در مقابل، بوی شکلات شیرین برای شرکتکنندگان لذتبخشتر بود، اما تأثیر مشخصی بر گرسنگی یا اشتها نگذاشت.
شگفتی اصلی این مطالعه در تأثیر بو بر عملکرد فیزیکی بود. شرکتکنگانی که بوی شکلات تلخ را استنشاق میکردند، در مجموع حدود ۱۸ تکرار بیشتر در حرکت اکستنشن پا انجام دادند. در حالی که گروهی که با بوی شکلات شیرین تمرین کردند، حدود ۹ تکرار اضافه ثبت کردند. مهمتر آنکه، با وجود افزایش چشمگیر حجم تمرین، هیچیک از شرکتکنندگان احساس نکرده بودند که سختتر از قبل تلاش میکنند.
پژوهشگران معتقدند این نتایج را میتوان با پیوندهای یادگیری در مغز توضیح داد. از سنین پایین، مغز و بدن بوی غذاهای خاص را مکرراً همراه با مصرف آنها تجربه میکنند. بهمرور زمان، این بوها به سیگنالهایی تبدیل میشوند که سیستم عصبی را برای رویدادهای بعدی آماده میکنند. بوی شکلات تلخ بهعنوان یک محرک یادگیریشده برای غذایی غنی، تلخ و سیرکننده عمل کرده و ذهن را بهصورت پیشدستانه به حالت سیری میبرد. در مقابل، بوی شیرینتر شکلات مانند یک محرک پاداش حسی (هیدونیک) عمل میکند و با ایجاد یک محیط حسی مطلوب، حجم تمرین را افزایش میدهد، بدون آنکه سیگنالهای متابولیک گرسنگی را تغییر دهد.
با وجود یافتههای جذاب، محققان هشدار میدهند که توضیحات بیولوژیکی فعلی همچنان فرضی است، زیرا مطالعه هیچگونه اندازهگیری هورمونی یا فعالیت عصبی را شامل نمیشد و نمیتواند دقیقاً نشان دهد کدام مسیرهای بیولوژیکی مسئول تغییرات بودهاند. سایر محدودیتها عبارتند از احتمال تفاوت در شدت بوهای شکلات تلخ و شیرین، عدم کورسازی کامل گروه کنترل (بهدلیل بو نداردن آب) و حجم نمونه کوچک که تنها شامل مردان جوان، سالم و متوسطتمرینکرده بود. برای تعمیم دقیقتر نتایج، مطالعاتی با حجم نمونه بزرگتر و جمعیتهای متنوعتر نیاز است. همچنین پرسش باقی میماند که آیا شکلات ویژگی منحصربهفردی دارد یا بوی غذاهای آشنا و سیرکننده دیگر نیز اثر مشابهی ایجاد میکند. بهگفته محقق، تنها شرط مؤثر بودن یک بو، آشنا و جذاب بودن آن برای فرد است، نه دفعکننده بودن.
این پژوهش نشان میدهد که محرکهای حسی مانند بوی شکلات میتوانند بهعنوان یک ابزار روانفیزیولوژیک در برنامههای تمرینی مورد توجه قرار گیرند. برای مربیان و ورزشکاران، استفاده از بوهای آشنا و مطلوب میتواند بدون فشار روانی یا افزایش درک شدت تلاش (RPE)، به افزایش تکرارها و حجم تمرین کمک کند. همچنین میتوان با توجه به تفاوت اثر شکلات تلخ (کاهش اشتها) و شیرین (بهبود خلق و حال)، از بوها با آگاهی هدفمند در جلسات تمرینی یا شرایط ناشتایی بهره برد. با این حال، با توجه به محدودیتهای روششناختی مطالعه، این روش هنوز بهعنوان یک پروتکل استاندارد جایگزین روشهای مرسوم تغذیه یا مکملهای قبل تمرین تلقی نمیشود و نیاز به بررسیهای بیشتر دارد.
