© 2026 فیترادو | FitRado — تمامی حقوق محفوظ است.
ساختهشده برای مربیان فیتنس ایرانی
پژوهش تازه‌ای که در مجله معتبر Nature Metabolism منتشر شده است، تصویری بی‌سابقه از نحوه واکنش بدن انسان به یک دوره ناشتایی هفت‌روزه ارائه می‌دهد. محققان از مؤسسه تحقیقاتی سلامت دقیق دانشگاه کویین مری لندن و مدرسه ورزشی نروژ با بررسی تغییرات مولکولی دریافتند که بسیاری از تغییرات زیستی مرتبط با سلامتی، تنها پس از گذشت حدود سه روز از توقف دریافت غذا آشکار می‌شوند. هدف نهایی این مطالعه، ترسیم نقشه‌ای مولکولی است که می‌تواند پایه‌ای برای توسعه درمان‌های جدید باشد که عوارض خاص ناشتایی را بدون نیاز به روزه‌داری طولانی، شبیه‌سازی کنند.
در این مطالعه که روی ۱۲ داوطلب سالم انجام شد، محققان روزانه تغییرات حدود ۳۰۰۰ پروتئین خون را قبل، حین و بعد از بازگشت به غذا اندازه‌گیری کردند. در طول دوره هفت‌روزه، شرکت‌کنندگان به‌طور متوسط ۵/۷ کیلوگرم کاهش وزن داشتند که ناشی از هر دو بافت چربی و بافت بدون چربی بود. سه روز پس از شروع مجدد غذا خوردن، وزن کلی آن‌ها همچنان کمتر از نقطه شروع بود، اما عمده بافت بدون چربی بازیابی شده و کاهش چربی بدن پایدار مانده بود. شگفت‌انگیزترین یافته، ظهور تغییرات مشخص در سطح پروتئین‌ها پس از حدود سه روز ناشتایی بود. در این مقطع، حدود یک‌سوم از تمامی پروتئین‌های اندازه‌گیری‌شده تغییر معناداری داشتند و این تغییرات به تمام اندام‌های اصلی بدن مرتبط بود. دانشمندان نشان دادند که برخی از این تغییرات زیستی صرفاً بر اثر کاهش وزن قابل توضیح نیستند؛ به‌عنوان مثال، تغییراتی در پروتئین‌های پشتیبان ساختار نورون‌های مغزی مشاهده شد که تأیید می‌کند ناشتایی طولانی‌مدت می‌تواند طیف وسیع‌تری از فرآیندهای زیستی را تحت تأثیر قرار دهد.
کلاودیا لانگنبرگ، مدیر مؤسسه تحقیقاتی سلامت دقیق کویین مری، تأکید می‌کند که این مطالعه برای نخستین‌بار امکان مشاهده تغییرات مولکولی سراسری ناشتایی را فراهم کرده است. او اشاره می‌کند که ناشتایی ایمن می‌تواند مداخله‌ای مؤثر برای کاهش وزن باشد، اما فواید فراتر از لاغری تنها پس از حدود سه روز کالری‌کشی کامل قابل مشاهده است. این یافته زمان‌بندی تغییرات را روشن می‌سازد و نشان می‌دهد رژیم‌های کم‌کالری متناوب که دوره‌های ناشتایی کوتاه‌تری دارند، لزوماً همان واکنش‌های مولکولی عمیق را ایجاد نمی‌کنند.
درک دقیق مکانیسم‌های پشت این تغییرات مولکولی ممکن است حتی از خودِ عمل ناشتایی مهم‌تر باشد. مایک پیوتزر، استاد گروه پزشکی محاسباتی دانشگاه شاریتِه برلین، اشاره می‌کند که شناسایی مسیرهای مولکولی مسئول اثرات سودمند ناشتایی، می‌تواند منجر به توسعه داروها یا پروتکل‌هایی شود که آن مسیرها را فعال می‌کنند. این رویکرد به‌ویژه برای افرادی که به دلایل پزشکی نمی‌توانند روزه‌داری طولانی یا رژیم‌های مشابه را انجام دهند، اهمیت حیاتی دارد و راه را برای درمان‌های هدفمندتر هموار می‌سازد.
این پژوهش به مربیان ورزشی، متخصصان تغذیه و مدیران باشگاه‌ها این نکته را یادآوری می‌کند که تغییرات عمیق مولکولی ناشی از محدودیت کالری، معمولاً پس از حدود سه روز آغاز می‌شوند و فراتر از سوزاندن چربی، شامل بازسازی و حمایت از بافت‌های عصبی و سیستمیک نیز هستند. برای طراحی برنامه‌های تمرینی یا تغذیه‌ای، درک این بازه زمانی به شما کمک می‌کند تا انتظارات واقع‌بینانه‌ای از بازآرایی ترکیب بدن داشته باشید و در صورت نیاز به روش‌های جایگزین، بر روی شبیه‌سازی پاسخ‌های زیستی پس از روز سوم تمرکز کنید. توجه داشته باشید که این یافته‌ها بر اساس گروهی محدود از افراد سالم به دست آمده و برای استفاده بالینی یا برنامه‌ریزی بلندمدت، مشورت با متخصصان پزشکی و تغذیه ضروری است.
