© 2026 فیترادو | FitRado — تمامی حقوق محفوظ است.
ساختهشده برای مربیان فیتنس ایرانی
محققان مرکز میکروبیوم APC در دانشگاه کورک ایرلند، در پژوهشی که در نشریه معتبر Nature Communications به چاپ رسیده است، مکانیسم دقیق تأثیر قهوه بر ارتباط میان دستگاه گوارش و مغز را بررسی کردند. این مطالعه که با حمایت مؤسسه اطلاعات علمی درباره قهوه (ISIC) انجام شد، نشان میدهد چه قهوهی حاوی کافئین و چه قهوهی بدون کافئین، باعث تغییرات معناداری در میکروبیوم روده، حالت روحی و درک سطح استرس میشوند.
محور میکروبیوم-روده-مغز سیستم ارتباطی دوطرفهای است که میکروارگانیسمهای مجاری گوارشی را به مغز پیوند میدهد. پیامهای این مسیر از طریق فعالیتهای ایمنی، هورمونها، اعصاب و ترکیبات شیمیایی تولیدشده توسط میکروبها جابهجا میشوند. برای درک این فرآیند، تیم پژوهشی ۳۱ نفر از مصرفکنندههای منظم قهوه (روزانه ۳ تا ۵ فنجان طبق حد استاندارد EFSA) و ۳۱ فرد غیرمصرفکننده را مورد بررسی قرار داد. شرکتکنندگان ارزیابیهای روانشناختی را تکمیل کرده و مصرف کافئین و رژیم غذایی خود را ثبت کردند. همچنین نمونههای مدفوع و ادرار برای ردیابی تغییرات میکروبهای روده، متابولیسم، خلقوخو و استرس درکشده جمعآوری شد.
در فاز اول، مصرفکنندگان قهوه به مدت دو هفته از نوشیدن آن خودداری کردند. در این دوره، شواهد حاکی از تغییرات قابلتوجهی در پروفایل متابولیتهای روده (مولکولهای کوچکی که طی متابولیسم و توسط میکروبهای روده پردازش میشوند) در مقایسه با افراد غیرمصرفکننده بود. هنگام بازگشت قهوه به رژیم غذایی در شرایط دوسوکور، هر دو گروه (قهوه با کافئین و بدون کافئین) گزارش دادند که نمرات استرس درکشده، افسردگی و تکانشگری آنها کاهش یافته است. این یافتهها نشان میدهد برخی اثرات قهوه بر خلقوخو، لزوماً به کافئین وابسته نیست.
پژوهشگران تفاوتهایی را در گونههای خاص باکتریهای روده نیز مشاهده کردند. باکتریهایی نظیر 'Eggertella sp.' و 'Cryptobacterium curtum' در میان مصرفکنندگان قهوه فراوانتر بودند. 'Eggertella sp.' به ترشح اسید در معده و روده کمک میکند، در حالی که 'Cryptobacterium curtum' ممکن است در تولید اسیدهای صفراوی نقش داشته باشد؛ هر دو فرآیند میتوانند محیطی ایجاد کنند که از رشد باکتریها و عفونتهای مضر جلوگیری کند. علاوه بر این، سطوح بالاتری از باکتریهای Firmicutes ثبت شد که پیشتر با خلقوخوی مثبت در زنان مرتبط دانسته شده است.
یکی از جذابترین یافتهها، تفاوت عملکرد قهوهی دارای کافئین و بدون کافئین بود. بهبود یادگیری و حافظه تنها در گروه مصرفکنندگان قهوهی بدون کافئین مشاهده شد که نشان میدهد ترکیبات دیگری غیر از کافئین نیز بر شناخت تأثیر میگذارند. قهوه حاوی هزاران ترکیب شیمیایی از جمله پلیفنولهاست که بهعنوان آنتیاکسیدان عمل کرده و با میکروبهای روده تعامل میکنند. در مقابل، قهوهی دارای کافئین با کاهش احساس اضطراب، بهبود هوشیاری و تمرکز، و همچنین کاهش خطر التهاب همراه بود.
این مطالعه با وجود حجم نمونه محدود، ارتباط پیچیدهی قهوه با میکروبیوم و پاسخهای عصبی را روشن میکند. برای مربیان و ورزشکاران، این یافتهها تأیید میکنند که قهوه صرفاً یک محرک سیستم عصبی نیست، بلکه یک فاکتور غذایی است که میتواند بر تعادل میکروبیوم، مدیریت استرس و حتی کارکردهای شناختی تأثیر بگذارد. مصرف متعادل آن میتواند در کنار رژیم غذایی سالم، به عنوان بخشی از استراتژیهای بازتوانی و مدیریت خستگی ذهنی مورد توجه قرار گیرد، هرچند انتخاب نوع قهوه (حاوی یا فاقد کافئین) باید با توجه به نیازهای تمرینی و حساسیت فرد به محرکها تنظیم شود.
